Czujnik ciśnienia w oponach – kontrolka, reset i wymiana TPMS

Czujnik ciśnienia w oponach, czyli system TPMS, ostrzega kierowcę o spadku ciśnienia w kole. Stała kontrolka zwykle oznacza, że w którejś oponie ciśnienie jest za niskie, a migająca, że system ma usterkę. Od 1 listopada 2014 r. każde nowo rejestrowane auto osobowe w Unii Europejskiej musi mieć TPMS. Systemy dzielą się na pośrednie, korzystające z czujników ABS, i bezpośrednie, z czujnikiem ciśnienia w każdym kole.

W skrócie

TPMS jest obowiązkowy w nowych autach osobowych rejestrowanych w UE od listopada 2014 r.
System pośredni porównuje prędkość obrotową kół, bezpośredni mierzy ciśnienie czujnikiem w zaworze.
Stała kontrolka: sprawdź i uzupełnij ciśnienie. Migająca kontrolka: zwykle usterka systemu.
Po zmianie ciśnienia lub kół system pośredni wymaga resetu w menu auta lub przyciskiem.
Przy drugim komplecie kół z systemem bezpośrednim potrzebne są czujniki także w zimówkach.

Czujnik ciśnienia w oponach – co to jest TPMS

TPMS (ang. Tire Pressure Monitoring System) to system monitorowania ciśnienia w oponach. Jego zadaniem jest ostrzeżenie kierowcy, gdy ciśnienie w którejś oponie spadnie poniżej bezpiecznego poziomu. Za niskie ciśnienie wydłuża drogę hamowania, pogarsza prowadzenie, zwiększa spalanie i może prowadzić do uszkodzenia opony.

Unia Europejska wprowadziła obowiązek montażu TPMS w nowych samochodach osobowych rozporządzeniem w sprawie bezpieczeństwa ogólnego pojazdów. Obowiązek objął najpierw nowe typy aut, a od 1 listopada 2014 r. wszystkie nowo rejestrowane samochody osobowe.

TPMS pośredni i bezpośredni

Cecha	TPMS pośredni (iTPMS)	TPMS bezpośredni (dTPMS)
Jak działa	porównuje prędkość obrotową kół przez czujniki ABS	czujnik w każdym kole mierzy ciśnienie i temperaturę
Co pokazuje	ostrzeżenie o spadku ciśnienia	często dokładne ciśnienie w każdym kole
Dodatkowe części	brak	czujniki z baterią w zaworach
Zmiana kół	wymaga resetu i kalibracji	wymaga czujników w każdym komplecie kół
Koszt utrzymania	niski	wyższy: baterie i czujniki

System pośredni wykorzystuje fakt, że koło z niższym ciśnieniem ma mniejszą średnicę i obraca się szybciej. Nie wykryje równomiernego spadku ciśnienia we wszystkich kołach. System bezpośredni mierzy ciśnienie fizycznie, dlatego jest dokładniejszy i reaguje szybciej.

Kontrolka ciśnienia w oponach: stała i migająca

Kontrolka TPMS ma zwykle kształt przekroju opony z wykrzyknikiem w środku.

Zachowanie kontrolki	Najczęstsze znaczenie	Co zrobić
Świeci stale	spadek ciśnienia w co najmniej jednym kole	zwolnij, sprawdź ciśnienie, dopompuj
Miga przez chwilę, potem świeci stale	usterka systemu, np. brak sygnału czujnika	wizyta w serwisie lub wulkanizacji
Zapala się w zimne poranki	spadek ciśnienia przez niską temperaturę	dopompuj koła do wartości zalecanej
Świeci po wymianie kół	brak resetu lub czujników w nowym komplecie	reset albo zaprogramowanie czujników

Dokładne znaczenie sygnałów opisuje instrukcja obsługi danego auta.

Co zrobić, gdy zapali się kontrolka ciśnienia

Zwolnij i unikaj gwałtownych manewrów.
Zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu i obejrzyj wszystkie koła.
Jeśli koło jest wyraźnie płaskie, nie jedź dalej, załóż koło zapasowe lub użyj zestawu naprawczego.
Jeśli koła wyglądają normalnie, dojedź na najbliższą stację i sprawdź ciśnienie manometrem.
Uzupełnij ciśnienie do wartości z naklejki producenta, a potem zresetuj system, jeśli tego wymaga.
Jeśli kontrolka wraca po kilku dniach, odwiedź wulkanizację, bo przyczyną może być przebicie.

Przyczyną szybkiego spadku ciśnienia bywa wbity w oponę gwóźdź, o czym piszemy w tekście gwóźdź w oponie. Właściwe wartości ciśnienia opisuje tekst jakie powinno być ciśnienie w oponach.

Reset czujnika ciśnienia w oponach

Reset jest potrzebny głównie w systemach pośrednich, po każdej zmianie ciśnienia, wymianie opon lub kół. System zapamiętuje wtedy nowe wartości odniesienia. Robi się to zwykle:

w menu komputera pokładowego, w ustawieniach pojazdu lub opon,
przyciskiem TPMS na desce rozdzielczej lub pod kierownicą,
w niektórych autach automatycznie, po przejechaniu określonego dystansu.

Przed resetem ustaw prawidłowe ciśnienie we wszystkich kołach. Reset przy zbyt niskim ciśnieniu sprawi, że system zapamięta złe wartości jako prawidłowe. Procedurę dla konkretnego auta opisuje instrukcja obsługi.

W systemach bezpośrednich reset zwykle nie jest potrzebny po dopompowaniu kół. Po wymianie czujników lub kompletu kół może być natomiast konieczne przyuczenie czujników, które wykonuje wulkanizacja.

Czujniki TPMS a zmiana kół na zimowe

Właściciele aut z systemem bezpośrednim przy zakupie drugiego kompletu kół stają przed wyborem:

czujniki w obu kompletach: najwygodniejsze, system działa przez cały rok, ale wymaga zakupu drugiego zestawu czujników,
przekładanie czujników: możliwe tylko przy przekładce opon na tych samych felgach,
jazda bez czujników zimą: kontrolka będzie świecić, system nie będzie działał, co obniża bezpieczeństwo i może być problemem na badaniu technicznym.

Nowe czujniki trzeba zaprogramować lub przyuczyć do auta. Wiele warszawskich wulkanizacji ma do tego odpowiednie urządzenia.

Bateria i wymiana czujnika TPMS

Czujnik bezpośredniego TPMS ma wbudowaną baterię, której zwykle nie da się wymienić osobno. Żywotność wynosi zwykle od kilku do kilkunastu lat, zależnie od modelu i sposobu użytkowania. Gdy bateria się wyczerpie, wymienia się cały czujnik.

Koszt wymiany zależy od:

rodzaju czujnika: oryginalny czy uniwersalny programowalny,
liczby czujników do wymiany,
konieczności zdjęcia opony z felgi i wyważenia koła,
programowania czujnika do auta.

Najtaniej wymienić czujniki przy sezonowej przekładce opon, gdy opony i tak są zdejmowane z felg.

Czujnik ciśnienia w oponach a przegląd

Unijne zasady badań technicznych pojazdów obejmują kontrolę systemu monitorowania ciśnienia w autach, które są w niego fabrycznie wyposażone. Niesprawny lub wyraźnie niedziałający TPMS może zostać uznany za usterkę podczas badania technicznego. Świecąca kontrolka to sygnał, by przed wizytą na stacji kontroli pojazdów naprawić system lub uzupełnić czujniki. Znaczenie innych kontrolek opisuje tekst kontrolka check engine.

Czy można wyłączyć TPMS

System monitorowania ciśnienia jest obowiązkowym elementem bezpieczeństwa w autach, które zostały w niego wyposażone fabrycznie. Jego trwałe wyłączenie obniża bezpieczeństwo i może skutkować problemami na badaniu technicznym. Zamiast wyłączać system, warto usunąć przyczynę ostrzeżeń: uzupełnić ciśnienie, wymienić baterię czujnika lub zaprogramować czujniki w nowym komplecie kół.

Najczęstsze błędy

reset systemu pośredniego przy złym ciśnieniu,
poleganie wyłącznie na TPMS bez okresowej kontroli manometrem,
ignorowanie migającej kontrolki,
uszkodzenie czujnika przy montażu opon w wulkanizacji bez doświadczenia z TPMS,
używanie uszczelniacza, który może uszkodzić czujnik, bez poinformowania serwisu.

TPMS w autach używanych – na co zwrócić uwagę przy zakupie

Kupując używane auto wyprodukowane po 2014 r., warto sprawdzić, jaki system TPMS ma i czy działa. Kontrolka powinna zapalić się na chwilę po włączeniu zapłonu i zgasnąć. Kontrolka, która świeci stale lub miga, oznacza dodatkowy wydatek: wymianę czujników, ich zaprogramowanie albo naprawę systemu.

Przy autach z systemem bezpośrednim zapytaj sprzedającego:

czy oba komplety kół mają czujniki,
kiedy czujniki były wymieniane,
czy auto ma dokumentację z wulkanizacji z informacją o programowaniu czujników.

Czujniki starsze niż kilka lat mogą wkrótce wymagać wymiany z powodu baterii. Warto to uwzględnić przy negocjowaniu ceny, zwłaszcza w aucie z dwoma kompletami kół.

Jak wulkanizacja obchodzi się z czujnikami TPMS

Czujnik bezpośredniego TPMS jest zamocowany w zaworze, od wewnętrznej strony felgi. Przy zdejmowaniu i zakładaniu opony łatwo go uszkodzić, jeśli montażysta nie wie, że koło ma czujnik. Doświadczone wulkanizacje oznaczają takie koła i stosują odpowiednią technikę montażu. Przy umawianiu wizyty warto poinformować serwis, że auto ma TPMS z czujnikami w kołach.

Przy każdej wymianie opon dobrze jest też wymienić uszczelki i elementy zaworu czujnika, które z czasem tracą szczelność. To niewielki koszt, a zapobiega powolnej utracie powietrza przez zawór.

TPMS a ciśnienie zimą w Warszawie

Pierwsze jesienne przymrozki to moment, w którym kontrolki TPMS zapalają się w wielu autach jednocześnie. Spadek temperatury obniża ciśnienie w oponach, a system reaguje na różnicę. To nie usterka, tylko sygnał, że trzeba dopompować koła. Po dopompowaniu w systemie pośrednim trzeba wykonać reset. Dobrym nawykiem jest sprawdzenie ciśnienia przy sezonowej wymianie opon i ponownie po pierwszych mroźnych nocach.

Własny manometr w schowku pozwala szybko potwierdzić, czy ostrzeżenie wynika z temperatury, czy z rzeczywistej nieszczelności koła.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza kontrolka ciśnienia w oponach?

Stała kontrolka TPMS oznacza zwykle spadek ciśnienia w co najmniej jednej oponie. Migająca kontrolka, która po chwili świeci stale, najczęściej sygnalizuje usterkę systemu, np. brak sygnału z czujnika. Dokładne znaczenie opisuje instrukcja obsługi auta.

Jak zresetować czujnik ciśnienia w oponach?

W systemach pośrednich reset wykonuje się w menu komputera pokładowego lub przyciskiem TPMS, po wcześniejszym ustawieniu prawidłowego ciśnienia we wszystkich kołach. W systemach bezpośrednich reset po dopompowaniu zwykle nie jest potrzebny, a nowe czujniki programuje wulkanizacja.

Czy czujniki TPMS muszą być w kołach zimowych?

W autach z systemem bezpośrednim bez czujników w drugim komplecie kół system nie działa, a kontrolka świeci. To obniża bezpieczeństwo i może być usterką na badaniu technicznym. Najwygodniej mieć czujniki w obu kompletach kół.

Ile wytrzymuje bateria czujnika TPMS?

Zwykle od kilku do kilkunastu lat, zależnie od modelu czujnika i warunków użytkowania. Baterii najczęściej nie da się wymienić osobno, dlatego po jej wyczerpaniu wymienia się cały czujnik, najlepiej przy sezonowej przekładce opon.

Podsumowanie

Czujnik ciśnienia w oponach to element bezpieczeństwa, który warto traktować poważnie. Stała kontrolka oznacza zwykle za niskie ciśnienie, migająca usterkę systemu. Przy drugim komplecie kół z systemem bezpośrednim zadbaj o czujniki, a po każdej zmianie ciśnienia w systemie pośrednim wykonaj reset.

Źródła

Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 w sprawie bezpieczeństwa ogólnego pojazdów silnikowych (eur-lex.europa.eu)
Dyrektywa 2014/45/UE w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego (eur-lex.europa.eu)
Instrukcje obsługi producentów samochodów – systemy TPMS