Umowa kupna-sprzedaży samochodu

Umowa kupna-sprzedaży samochodu powinna zawierać datę i miejsce zawarcia, dane sprzedającego i kupującego, dokładne dane auta z numerem VIN, cenę i sposób zapłaty, przebieg oraz oświadczenia o stanie technicznym i prawnym pojazdu. Podpisują ją wszyscy właściciele auta i kupujący, a każda strona dostaje swój egzemplarz. Na jej podstawie kupujący płaci podatek PCC, rejestruje auto i przejmuje polisę OC, a sprzedający zgłasza zbycie pojazdu.

W skrócie

Umowa nie musi być pisemna z mocy prawa, ale bez niej nie zarejestrujesz auta ani nie rozliczysz podatku.
Najważniejsze dane to VIN, numer rejestracyjny, przebieg, cena oraz data i godzina przekazania auta.
Jeśli auto ma kilku współwłaścicieli, umowę podpisują wszyscy albo ich pełnomocnik.
Między osobami prywatnymi strony mogą w umowie wyłączyć rękojmię, ale nie chroni to sprzedawcy, który podstępnie zataił wadę.
Po podpisaniu kupujący ma 14 dni na podatek PCC i 30 dni na rejestrację, a sprzedający 30 dni na zgłoszenie zbycia.

Czy umowa kupna-sprzedaży auta musi być pisemna

Przepisy nie wymagają formy pisemnej dla sprzedaży rzeczy ruchomej, więc teoretycznie umowę można zawrzeć ustnie. W praktyce przy samochodzie pisemna umowa jest niezbędna. Wydział komunikacji wymaga dokumentu potwierdzającego przeniesienie własności, urząd skarbowy podstawy do naliczenia podatku, a ubezpieczyciel daty przejścia polisy na nowego właściciela.

Umowa jest też dowodem w razie sporu: o stan auta, cenę czy moment przekazania. Dlatego warto poświęcić kwadrans na jej staranne spisanie, zamiast korzystać z pierwszego lepszego druku bez sprawdzenia, czy zawiera wszystkie potrzebne elementy.

Co musi zawierać umowa kupna-sprzedaży samochodu

Dobra umowa zawiera co najmniej:

datę, godzinę i miejsce zawarcia umowy,
dane sprzedającego i kupującego: imię i nazwisko, adres, PESEL lub numer dokumentu tożsamości,
dane pojazdu: marka, model, rok produkcji, numer VIN, numer rejestracyjny, numer dowodu rejestracyjnego,
przebieg w chwili sprzedaży,
cenę słownie i liczbowo oraz sposób i termin zapłaty,
oświadczenie sprzedającego o prawie własności, braku obciążeń i stanie technicznym,
oświadczenie kupującego, że zapoznał się ze stanem auta,
listę przekazanych rzeczy: kluczyki, dokumenty, książka serwisowa, drugi komplet opon,
podpisy wszystkich stron.

Godzina zawarcia umowy ma znaczenie praktyczne. Od tej chwili odpowiedzialność za auto, mandaty i szkody przechodzi na kupującego. Przy sporze o to, kto prowadził samochód w dniu sprzedaży, godzina bywa rozstrzygająca.

Dane pojazdu – jak ich nie pomylić

Dane auta przepisuj z dowodu rejestracyjnego, a VIN dodatkowo porównaj z tabliczką znamionową i numerem na nadwoziu. Literówka w numerze VIN utrudni rejestrację i może wymagać sporządzenia aneksu. W umowie warto też wpisać kolor, pojemność silnika i rodzaj paliwa, bo ułatwia to identyfikację auta w razie wątpliwości.

Przed podpisaniem sprawdź historię auta po numerze VIN w serwisie rządowym oraz stan techniczny w niezależnym miejscu. Jak to zrobić, opisujemy w tekście o tym, jak wygląda sprawdzenie samochodu przed zakupem.

Cena i sposób zapłaty

Wpisz cenę liczbowo i słownie, żeby uniknąć wątpliwości. Określ też sposób zapłaty: przelew, gotówka, przelew natychmiastowy, oraz moment, w którym następuje przekazanie auta. Przy przelewie dobrze jest zapisać, że własność przechodzi z chwilą zaksięgowania płatności na koncie sprzedającego, albo przekazywać auto dopiero po potwierdzeniu wpływu.

Przy gotówce sprzedający może dopisać w umowie potwierdzenie odbioru kwoty. Przy dużych sumach bezpieczniej jest korzystać z przelewu, który zostawia ślad i zmniejsza ryzyko fałszywych banknotów lub kradzieży po transakcji.

Oświadczenia o stanie auta i przebiegu

Oświadczenia stron chronią obie strony. Sprzedający deklaruje, że jest właścicielem, auto nie jest obciążone prawami osób trzecich, nie pochodzi z kradzieży, a przebieg jest zgodny ze wskazaniem licznika według jego wiedzy. Może też wpisać znane mu usterki, np. „nie działa klimatyzacja”, co chroni go przed późniejszymi roszczeniami w tym zakresie.

Kupujący oświadcza, że zapoznał się ze stanem technicznym auta i go akceptuje. To typowa klauzula, ale nie zwalnia sprzedającego z odpowiedzialności za wady, które celowo ukrył. Im dokładniejszy opis stanu w umowie, tym mniej miejsca na spór.

Rękojmia przy sprzedaży auta między osobami prywatnymi

Kodeks cywilny przewiduje rękojmię za wady fizyczne i prawne rzeczy. Przy sprzedaży między osobami prywatnymi strony mogą ją w umowie ograniczyć lub wyłączyć, np. zapisem o wyłączeniu odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Takie wyłączenie nie działa jednak, jeśli sprzedawca podstępnie zataił wadę przed kupującym.

Inaczej jest przy zakupie od przedsiębiorcy, np. komisu: konsument jest wtedy chroniony przepisami o niezgodności towaru z umową i ich wyłączenie nie jest możliwe. Dlatego przy zakupie od firmy warto mieć fakturę lub umowę, w której sprzedawcą jest przedsiębiorca, a nie osoba podstawiona.

Współwłaściciele i pełnomocnik

Jeśli w dowodzie rejestracyjnym jest kilku właścicieli, każdy z nich musi wyrazić zgodę na sprzedaż. W praktyce wszyscy współwłaściciele podpisują umowę albo jeden z nich działa na podstawie pisemnego pełnomocnictwa od pozostałych. Brak podpisu współwłaściciela może zablokować rejestrację auta przez kupującego.

Ta sama zasada dotyczy kupujących. Jeśli auto mają kupić dwie osoby, obie powinny być wpisane jako kupujący i podpisać umowę. To ważne m.in. dla ubezpieczenia, bo współwłasność wpływa na zniżki i wysokość składki OC.

Auto z leasingu, w kredycie lub z zastawem

Sprzedać samochód może tylko jego właściciel. Jeśli auto jest w leasingu, właścicielem jest leasingodawca i bez jego udziału lub wcześniejszego wykupu sprzedaż jest niemożliwa. Przy aucie kupionym na kredyt sprawdź, czy bank nie ma zastrzeżenia, np. przewłaszczenia na zabezpieczenie lub zastawu rejestrowego. Wtedy potrzebna jest zgoda banku lub spłata kredytu przed sprzedażą.

Kupujący powinien poprosić o dokumenty potwierdzające brak obciążeń, np. zaświadczenie o spłacie kredytu. Zastaw rejestrowy można sprawdzić w rejestrze zastawów prowadzonym przy sądach rejonowych.

Zakup od firmy: faktura zamiast umowy

Kupując auto od dealera lub komisu, zwykle nie spisujesz klasycznej umowy kupna-sprzedaży między osobami prywatnymi. Dokumentem zakupu jest faktura albo umowa, w której sprzedawcą jest firma. Przy zakupie na fakturę VAT nie płacisz podatku PCC. Warto jednak upewnić się, że sprzedawcą jest faktycznie firma, a nie „handlarz” wpisujący do umowy dane poprzedniego właściciela.

Tak zwane umowy „in blanco”, czyli podpisane przez poprzedniego właściciela bez danych kupującego, są ryzykowne. Utrudniają dochodzenie roszczeń, mogą ukrywać prawdziwego sprzedawcę i bywają podstawą do zakwestionowania własności.

Zaniżanie ceny w umowie

Kupujący płaci podatek PCC od wartości rynkowej auta, dlatego zdarza się wpisywanie w umowie niższej ceny. To ryzykowne dla obu stron. Urząd skarbowy może zakwestionować cenę, jeśli odbiega od wartości rynkowej, i wezwać do zapłaty podatku od wyższej kwoty. Przy sporze o wady auta zaniżona cena osłabia też pozycję kupującego, bo trudno dochodzić zwrotu kwoty wyższej niż ta w umowie.

Zasady obliczania i płacenia podatku opisujemy szczegółowo w tekście o tym, czym jest podatek od kupna samochodu.

Egzemplarze umowy i co dalej po podpisaniu

Umowę sporządza się w tylu egzemplarzach, ilu jest uczestników, zwykle w dwóch: po jednym dla sprzedającego i kupującego. Po podpisaniu każda strona ma swoje obowiązki z określonymi terminami:

Kto	Co musi zrobić	Termin
Kupujący	Złożyć deklarację PCC-3 i zapłacić podatek, jeśli jest należny	14 dni od zawarcia umowy
Kupujący	Zarejestrować auto w wydziale komunikacji	30 dni od nabycia
Kupujący	Zdecydować o polisie OC poprzednika: kontynuacja lub wypowiedzenie	W trakcie trwania polisy
Sprzedający	Zgłosić zbycie pojazdu w wydziale komunikacji	30 dni od sprzedaży
Sprzedający	Poinformować ubezpieczyciela o sprzedaży	14 dni od sprzedaży

W skrócie:

kupujący w ciągu 14 dni składa deklarację PCC-3 i płaci podatek, jeśli jest należny, w ciągu 30 dni rejestruje auto i decyduje, co zrobić z polisą OC poprzedniego właściciela,
sprzedający w ciągu 14 dni informuje ubezpieczyciela, a w ciągu 30 dni zgłasza zbycie pojazdu w wydziale komunikacji; szczegóły w tekście o tym, jak wygląda zgłoszenie sprzedaży samochodu.

Mieszkaniec Warszawy składa PCC-3 do urzędu skarbowego właściwego dla swojego adresu, a auto rejestruje w wydziale komunikacji urzędu miasta, najlepiej po rezerwacji wizyty przez internet. Przed podpisaniem umowy warto też sprawdzić, czy auto spełnia wymagania, jakie wprowadza Strefa Czystego Transportu, bo kupiony teraz samochód nie dostanie wyjątku dla mieszkańców.

Przekaż też kupującemu komplet kluczyków, dowód rejestracyjny, polisę OC, książkę serwisową i dokumenty z historii napraw.

Najczęstsze błędy w umowach

brak godziny zawarcia umowy przy sporze o mandat lub szkodę,
pomyłka w numerze VIN lub numerze rejestracyjnym,
brak podpisu jednego ze współwłaścicieli,
niejasny opis stanu auta, np. „stan dobry”, który nic nie mówi,
zaniżona cena wpisana w celu obniżenia podatku,
brak listy przekazanych rzeczy, np. drugiego kluczyka.

Dopilnowanie tych punktów zajmuje kilka minut, a oszczędza tygodni korespondencji z urzędami. Pełny proces zakupu od ogłoszenia do rejestracji opisujemy w poradniku jak bezpiecznie kupić używane auto w Warszawie.

Najczęściej zadawane pytania

Co musi zawierać umowa kupna-sprzedaży samochodu?

Datę, godzinę i miejsce zawarcia, dane stron, dane auta z numerem VIN i numerem rejestracyjnym, przebieg, cenę i sposób zapłaty, oświadczenia o stanie technicznym i prawnym oraz podpisy wszystkich właścicieli i kupującego. Warto dopisać listę przekazanych dokumentów i kluczyków.

Czy umowę kupna-sprzedaży auta można napisać odręcznie?

Tak. Umowa nie musi być na gotowym druku ani wydrukowana. Ważne, żeby była czytelna i zawierała wszystkie potrzebne dane. Wydział komunikacji i urząd skarbowy przyjmą odręczną umowę, jeśli dane są kompletne i podpisy stron są widoczne.

Czy współwłaściciel musi podpisać umowę sprzedaży auta?

Tak. Sprzedaż auta wymaga zgody wszystkich właścicieli wpisanych w dowodzie rejestracyjnym. Każdy z nich podpisuje umowę albo udziela pisemnego pełnomocnictwa osobie, która sprzedaje auto. Bez tego kupujący może mieć problem z rejestracją.

Kto płaci podatek od umowy kupna-sprzedaży samochodu?

Podatek od czynności cywilnoprawnych płaci kupujący. Wynosi 2% wartości rynkowej auta i trzeba go zapłacić w ciągu 14 dni od zawarcia umowy, składając deklarację PCC-3. Przy zakupie na fakturę VAT od firmy podatku PCC się nie płaci.

Podsumowanie

Dobrze spisana umowa kupna-sprzedaży samochodu chroni obie strony i przyspiesza wszystkie formalności. Zadbaj o pełne dane auta z VIN, godzinę przekazania, rzetelny opis stanu i podpisy wszystkich właścicieli. Po podpisaniu pilnuj terminów: 14 dni na PCC, 30 dni na rejestrację i 30 dni na zgłoszenie zbycia.

Źródła

Kodeks cywilny – przepisy o umowie sprzedaży i rękojmi (Internetowy System Aktów Prawnych)
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych (Internetowy System Aktów Prawnych)
Ustawa Prawo o ruchu drogowym – obowiązki przy zbyciu i rejestracji pojazdu (Internetowy System Aktów Prawnych)
Ustawa o prawach konsumenta – odpowiedzialność przedsiębiorcy za niezgodność towaru z umową